Terminologia fotograficzna

• przezrocze (diapozytyw, slajd)
• filmy negatywowe
• formaty przezroczy i negatywów
• formaty papierów fotograficznych
• makrofotografia
• polaroid
• shift

Diapozytyw

Patrz przezrocze.

Filmy negatywowe

Fotografie wykonywane na filmach negatywowych - kolorowych lub czarno-białych - wymagają dla uzyskania "odbitki" przeniesienia na papier fotograficzny. Obraz kopiowany jest z filmu negatywowego przez powiększenie za pomocą powiększalników - metoda najlepsza ale najdroższa - lub minilabów: szybko i trochę taniej, ale z ograniczonymi możliwościami korekcji. Powiększenie może być wykonane na papierze fotograficznym a także - przy powiększaniu na powiększalnikach - na folii transparentnej albo na folii z podlewem matowym. Oprócz papierów do powiększeń fotograficznych o typowych formatach, produkowany jest także papier w rolach o szerokości 125 cm co pozwala uzyskiwać duże formaty powiększeń, na przykład 120x190 cm z negatywu o rozmiarach 6x9 cm. Większe obrazy uzyskuje się przez sklejanie obrazu z wielu powiększonych elementów. Zaletą fotografii wykonywanej na filmach negatywowych jest to, że do ich oglądania a także do oceny ich jakości, nie potrzeba specjalnych urządzeń. Wada tego rodzaju fotografii przy kierowaniu jej do druku wynika z tego, że skanowanie odbywa się z zubożonej w procesie powiększania papierowej kopii a nie bezpośrednio z oryginału, którym jest negatyw. Nowością jest możliwość skanowania negatywów co pozwala uzyskiwać wysokiej jakości fotografię w druku. Formaty negatywów: od małoobrazkowych 24x36 mm do wielkoformatowych 8x10 cala a wyjątkowo także większe, z których - nieliczni już artyści - wykonują zachwycającej jakości stykowe kopie fotografii czarno-białej.

Formaty przezroczy i negatywów

• Są one różne w zależności od użytego aparatu lub kamery fotograficznej:

• aparaty małoobrazkowe na film o szerokości 35 mm mają rozmiar klatki 24x36 mm i takie wymiary mają wykonywane tymi aparatami przezrocza lub negatywy.

• aparaty średnioformatowe wykonują fotografie na filmach typu 120, nazywanych popularnie filmami "sześć na dziewięć". W zależności od typu aparatu lub rodzaju wymiennej kasety na film, uzyskuje się przezrocza lub negatywy o rozmiarach: 4,5x6 cm, 6x6 cm, 6x7 cm, 6x8 cm lub 6x9 cm. Możliwe jest także korzystanie z materiałów Polaroid.

• aparaty do fotografii panoramowych wykonują na filmach typu 120 przezrocza lub negatywy o rozmiarach: 6x12 cm lub 6x16 cm. Możliwe jest także korzystanie z materiałów Polaroid.

• kamery średnioformatowe - z pokłonami - na film zwojowy typu 120 mają format 6x9 cm. Można do nich zakładać kasety wymienne o innych formatach i uzyskiwać przezrocza lub negatywy o rozmiarach 4,5x6 cm, 6x6 cm i 6x7 cm. Możliwe jest także korzystanie z materiałów Polaroid.

• kamery wielkoformatowe, studyjne oraz przenośne, mają formaty: 4x5 cala, 5x7 cala, 8x10 cala. Fotografie wykonuje się na filmach ciętych: diapozytywowych lub negatywowych a także na filmach do fotografii natychmiastowej. Do kamer fotograficznych formatu 4x5cala można stosować kasety na filmy zwojowe typu 120 i uzyskiwać przezrocza o rozmiarach od 4,5x6 cm do 6x9 cm a także format panoramowy: 6x12 cm.

Makrofotografia

Fotografia małych i bardzo małych obiektów: na przykład zegarków naręcznych, biżuterii, kamieni szlachetnych, elementów i układów elektronicznych, niewielkich narzędzi, małych opakowań, pojedynczych owoców, kwiatów itp.
Wykonanie makrofotografii na poziomie profesjonalnym wymaga zastosowania obiektywów fotograficznych typu "macro", które - w odróżnieniu od wszystkich innych - są zaprojektowane specjalnie do fotografowania z bardzo małych odległości i dają najlepsze rezultaty przy skali odwzorowania fotografowanego obiektu od 1:3 do 3:1.
Oświetlenie w makrofotografii stanowi bardzo trudny do rozwiązania problem, ponieważ:

• odległość między obiektywem aparatu a fotografowanym przedmiotem jest bardzo mała i nie ma miejsca na ustawienie normalnie stosowanych źródeł światła;

• potrzebne jest większa siła światła niż zwykle ze względu na skalę odwzorowania i wynikającą z tego dużą odległość między obiektywem a filmem;

• oświetlenie nie może powodować rozgrzania przedmiotu i jego uszkodzenia lub zniszczenia itd., itp.

Do oświetlania stosuje się w makrofotografii elektroniczne studyjne lampy błyskowe o dużej mocy, wydzielające jednak - w porównaniu z oświetleniem żarowym - małą ilość energii cieplnej. Światło doprowadzane jest z większej odległości przez półprzepuszczalne lustro umieszczone między kamerą fotograficzną a fotografowanym obiektem. Do precyzyjnego oświetlenia małych przedmiotów stosuje się także światłowody doprowadzające strumienie światła emitowane przez studyjne lampy elektronowe. Do wykonania makrofotografii stosowanych w reklamie używa się wielkoformatowych kamer fotograficznych z pokłonami.

Polaroid

Nazwa pochodzi od firmy Polaroid, którą założył dr Land - wynalazca metody otrzymywania fotografii natychmiastowej. Jest to film z wywoływaczem i utrwalaczem w jednym opakowaniu, który daje gotową fotografię w ciągu ok. 1 minuty. Filmy natychmiastowe mogą być czarno-białe lub kolorowe. W fotografii profesjonalnej zastosowanie filmów natychmiastowych jest dość ograniczone, najczęściej są one używane do:

1. sprawdzania przy fotografowaniu kamerami wielkoformatowymi (ale nie wyłącznie nimi) poprawności ustalonej ekspozycji - przed wykonaniem fotografii na filmie diapozytywowym lub negatywowym;

2. sprawdzania poprawności ustawienia przestrzeni ostrości;

3. sprawdzania poprawności ustawienia oświetlenie - na przykład czy światło fleszy nie odbija się od szyb w oknach i gablotach, od powierzchni mebli, luster, obrazów itd.

Przezrocze

Diapozytyw, slajd

Fotografia wykonana na filmie odwracalnym - kolorowym lub czarno-białym. Po wywołaniu filmu otrzymuje się gotowy obraz o rozmiarach klatki aparatu fotograficznego. Otrzymany diapozytyw można skanować, czyli zapisać go w formie cyfrowej. Proces ten jest konieczny jeśli obraz jest przeznaczony do druku lub użycia w internecie. Można go także skopiować na papierze fotograficznym odwracalnym i uzyskać najwyższej jakości obraz fotograficzny. Przezrocza zawładnęły prawie całkowicie fotografią reklamową ponieważ dają znakomite rezultaty w druku. W bardzo licznych sytuacjach przezrocza są niezastąpione ze względu na bardzo wysoki stopień wierności odtworzenia barw. Nadają się również świetnie do rozmaitych prezentacji metodą projekcji obrazów z rzutnika na ekran ponieważ zachwycają widzów jakością obrazów fotograficznych, przewyższającą wszystko to co mogą oglądać we współczesnym kinie. Tworzone są również spektakle reklamowe polegające na połączeniu projekcji kilkuset przezroczy z zespołu na przykład 20 rzutników, z odtwarzaniem z magnetofonu muzyki i komentarzy. Formaty przezroczy: od małoobrazkowych slajdów o rozmiarach 24x36 mm po wielkoformatowe diapozytywy formatu 8x10 cali czyli 20,3x25,4 cm a więc prawie o takich rozmiarach jak kartka maszynopisu... Czym większe przezrocze tym lepszy efekt: fotografia pokazuje więcej szczegółów zarówno w miejscach najjaśniejszych jak i najciemniejszych. Ale także: czym większy rozmiar diapozytywu, tym jest on droższy.

Rozmiary fotografii

Fotografie powiększane z negatywów za pomocą minilabów profesjonalnych mogą mieć następujące rozmiary:

• 17x25 cm

• 20x25 cm

• 20x30 cm

• 25x25 cm

• 25x38 cm

• 30x30 cm

• 30x45 cm

Rozmiary papierów fotograficznych w arkuszach, stosowanych przy powiększaniu na powiększalnikach. Powiększenia mogą być wykonywane zarówno z negatywów jak i z diapozytywów. W tym drugim przypadku powiększenia wykonuje się na papierach fotograficznych odwracalnych.

• 13x18 cm

• 18x24 cm

• 20x25 cm

• 24x30 cm

• 30x40 cm

• 50x60 cm

Papiery fotograficzne do powiększeń z negatywów produkowane są również w rolach o największej szerokości 125 cm co pozwala uzyskiwać powiększenia większych rozmiarów.

Shift

W zestawach obiektywów wymiennych do aparatów małoobrazkowych oraz średnioformatowych, produkowanych przez najlepszych producentów sprzętu fotograficznego, znajduje się zwykle jeden, czasem dwa szerokokątne obiektywy typu "shift". Są to kosztowne obiektywy o skomplikowanej budowie. Fotograf, przesuwając przednią część takiego obiektywu w górę lub w dół, bądź w lewo czy w prawo, może w pewnym - ograniczonym jednak zakresie - regulować perspektywę. Jest to szczególnie przydatne przy fotografowaniu architektury: budowli, budynków i ich wnętrz, oraz pejzaży. Firma Canon, jako jedyna, produkuje trzy obiektywy, które nie tylko pozwalają korygować perspektywę, ale także regulować położenie przestrzeni ostrości poprzez pochylanie obiektywu, bądź przez przekręcanie na boki. Pełne możliwości regulowania perspektywy oraz przestrzeni ostrości oraz wynikające z tego korzyści, dają jednak wyłącznie kamery fotograficzne.

Slajd

Patrz przezrocze

Spraw, które chciałbym tu przedstawić, jest naprawdę wiele, więc co jakiś czas nowe tematy będę dodawał do wcześniej opublikowanych. Serdecznie zatem zapraszam do częstego odwiedzania działu fotograficznego firmy MROCZEK sc, a także do zgłaszania swoich uwag na mój e-mail: aam@mroczek.com.pl

Andrzej A. Mroczek

Kartki internetowe »

Tapety na pulpit »

Jak kupować fotografie - poradnik »

Jak ocenić diapozytyw »

Terminologia fotograficzna »